Kopiec Kościuszki wzniesiono w 1861 r. Decyzja o podjęciu budowy Kopca była wyrazem narastającej atmosfery patriotycznej (manifestacje w zaborze rosyjskim) oraz uczczeniem 44. rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. Stanowi również pamiątkę udziału Olkuszan w Insurekcji Kościuszkowskiej. W skład Komitetu powołanego dla realizacji budowy weszli obywatele Olkusza: Trawiński, Sobocki, Wójcik, i inż. Marconi. Pierwszą taczkę ziemi przywiózł ks. Józef Ćwikliński. Poświęcenie kopca odbyło się 15 października 1861 r. przy udziale mieszkańców Olkusza i okolic przybyłych z flagami narodowymi. Na krzyżu 2 górnicy zawiesili cierniowy wieniec. Po wkroczeniu do Olkusza wojska rosyjskie ścięły krzyż i zniszczyły kopiec. Znaleziony wówczas akt erekcyjny posłużył do ustalenia, aresztowania i zesłania na Syberię projektodawców i budowniczych kopca.

W 1917 r. z inicjatywy inż. Stanisława Bacia dyrektora Szkoły Rzemieślniczej Olkuski Komitet Obchodów 100. rocznicy śmierci T. Kościuszki postanowił wznieść nowy kopiec. Wówczas cierniowy wieniec na krzyżu opatrzono datami: 1794, 1817, 1863, 1917.

Przez lata powojenne kopiec był zapomniany. W 1972r. z inicjatywy księży olkuskich w miejsce zmurszałego postawiono nowy krzyż. Generalne prace rewaloryzacyjne przeprowadzono dopiero w latach 1993-1994. Pod koniec ubiegłego roku silna wichura przewróciła krzyż znajdujący się na szczycie kopca. Od 25.09.2004r. nowy wykonany na zlecenie władz miasta krzyż stanął na miejscu dotychczasowego.

Kopiec ma u podstawy średnicę 18 m, wysokość 7m, zaś krzyż wysokość 6 m.

Kopiec T. Kościuszki w Olkuszu jest wpisany do rejestru Miejsc Pamięci Narodowej.

• Autor projektu krzyża: Jacek Wilk
• Wykonanie i montaż krzyża: Firma DREWPIL Andrzej Pilch
• Koszt inwestycji: 9.004,75 zł
• Okres gwarancji: 15 lat
• Termin oddania: 25.09.2004r.

Prace polegały na: wykonaniu krzyża drewnianego zgodnie z projektem J. Wilka, usunięciu elementów osadzenia pozostałych po poprzednim krzyżu, wykonanie nowych elementów osadzających krzyż, montaż krzyża na Kopcu Kościuszki. Wykonanie krzyża, większość prac wykończeniowych wykonywane były ręcznie. Odnowiono i wykorzystano metalowe elementy z poprzedniego krzyża, tzn. koronę i obręcz.